Rusiya prezidenti Vladimir Putinin Bişkek səfərinin yekunlarına dair mətbuat konfransında Cənubi Qafqazda nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin bərpası ilə bağlı müzakirələrə hazır olduqlarını açıqlaması regionda yeni müzakirələrə yol açıb. Moskvanın bu yanaşması Rusiyanın Azərbaycan və Ermənistan arasında kommunikasiyaların açılması prosesində yenidən daha fəal rol almaq niyyətində olduğu barədə ehtimalları gücləndirib. Xüsusilə, bəzi ekspertlər Putinin açıqlamasını 10 noyabr 2020-ci il razılaşmasından sonra formalaşdırılmış üçtərəfli işçi qrupunun fəaliyyətinin bərpasına işarə kimi qiymətləndirirlər.

Deputat Azər Badamov isə Musavat.com-a bildirib ki, Azərbaycanla Ermənistan arasında faktiki olaraq sülh mövcuddur və liderlərin ikitərəfli qaydada müzakirə edib həll edə bilməyəcəyi məsələlər, demək olar ki, yoxdur:

“O cümlədən, Bişkekdə prezident İlham Əliyevlə Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan arasında keçirilmiş görüşdə də 8 avqust Vaşinqton razılaşmalarının yüksək qiymətləndirilməsi, TRIPP layihəsinin icrası, sərhədlərin delimitasiyası prosesinin davam etdirilməsi, quru yolların və kommunikasiyaların açılması, münasibətlərin normallaşdırılması, ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi, eləcə də parlamentarilər və vətəndaş cəmiyyətləri arasında təmasların artırılması və bununla da qarşılıqlı etimad mühitinin möhkəmləndirilməsi kimi məsələlər müzakirə olunub. Bütün bunlar göstərir ki, hazırda Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşdırılması və nəqliyyat-kommunikasiya məsələlərinin həlli üçün əvvəlki üçtərəfli formatlara ciddi ehtiyac qalmayıb. Əsas məsələlərin birbaşa Bakı və İrəvan arasında müzakirə edilməsi və qarşılıqlı razılaşmalar əsasında həll olunması daha məqsədəuyğun və effektiv yoldur”.
Azər Badamov vurğulayıb ki, Ermənistanın daxilindəki dəmir yolu şəbəkəsinin Rusiya Dəmir Yollarının nəzarətində olan “Cənubi Qafqaz Dəmir Yolları” şirkətinə məxsus olması müəyyən texniki və praktiki məsələlərdə Rusiyanın prosesə cəlb olunmasını zəruri edə bilər: “Məsələn, Azərbaycan və Türkiyə ilə dəmir yolu kommunikasiyalarının bərpası, Ermənistanın dəmir yolu şəbəkəsinin regional nəqliyyat sistemlərinə inteqrasiyası ilə bağlı texniki məsələlər bu çərçivədə müzakirə oluna bilər. Lakin bu, mütləq şəkildə əvvəlki üçtərəfli işçi qrupunun fəaliyyətinin bərpası demək deyil. Sərhədlərin delimitasiyası məsələsinə gəldikdə isə Azərbaycan və Ermənistan tərəfləri artıq hansı istiqamətdə və hansı prinsiplər əsasında hərəkət etməli olduqlarını kifayət qədər yaxşı bilirlər. Komissiyaların arasında qarşılıqlı razılaşma əsasında iki ölkə arasında sərhəd xəttinin müəyyənləşdirilməsi prosesi davam etdirilə bilər və bunun üçün ayrıca üçtərəfli mexanizmə ehtiyac yoxdur. Eyni zamanda, Ermənistan rəhbərliyinin son dövrlərdə nümayiş etdirdiyi yanaşmalar, o cümlədən Paşinyanın üzərində gəzdirdiyi xəritə də Ermənistanın öz ərazi bütövlüyü və müəyyən edilmiş sərhədləri çərçivəsində yanaşmanı qəbul etdiyini, əvvəlki dövrlərə xas olan bir sıra maksimalist və mifik iddialardan uzaqlaşdığını göstərən siyasi mesaj kimi qiymətləndirilə bilər. Bu baxımdan, Azərbaycanla Ermənistan arasında mövcud məsələlərin mümkün qədər ikitərəfli formatda müzakirə olunması və həll edilməsi ən düzgün yanaşmadır. Bu, həm prosesin daha çevik və operativ aparılmasına, həm də tərəflərin üzərinə götürdükləri öhdəliklərə görə birbaşa məsuliyyət daşımalarına imkan verir”.

Deputat əlavə edib ki, sülh prosesinin ən çətin mərhələləri geridə qalıb: “Hazırda əsas məqsəd əldə olunmuş razılaşmaların praktik müstəvidə həyata keçirilməsi, nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin açılması, iqtisadi və humanitar əlaqələrin genişləndirilməsi və Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin davamlı, qarşılıqlı etimada əsaslanan əməkdaşlıq müstəvisinə keçirilməsidir. Bu prosesdə üçüncü tərəflərin texniki və ya iqtisadi məsələlərdə iştirakı mümkün olsa da, siyasi qərarların qəbul edildiyi əsas formatın Azərbaycan-Ermənistan ikitərəfli dialoqu olması daha məqsədəuyğun hesab edirəm”.

---

---