Şəhərlər yalnız binalardan, küçələrdən və meydanlardan ibarət deyil. Hər şəhərin öz siması, yaddaşı, nəfəsi və gələcəyə doğru inkişaf xətti var. Bu xəttin düzgün müəyyənləşdirilməsində isə memarın üzərinə böyük məsuliyyət düşür. 2026-cı ilin aprel ayında Sumqayıt Şəhər İcra Hakimiyyətinin baş memarı vəzifəsinə təyin olunan Fərid Ərşadlı məhz belə məsuliyyətli bir fəaliyyət sahəsində çalışan mütəxəssisdir. Baş memar üçün çəkilən hər xətt, razılaşdırılan hər layihə və verilən hər peşəkar qərar son nəticədə şəhərin gələcək görünüşünə təsir edən mühüm amilə çevrilir.
Sumqayıt bu gün Azərbaycanın sürətlə dəyişən, yenilənən və inkişaf edən böyük şəhərlərindən biridir. Vaxtilə əsasən sənaye şəhəri kimi tanınan Sumqayıtın müasir dövrdə yaşayış, istirahət, xidmət və ictimai məkanları özündə birləşdirən daha kompleks şəhər mühitinə çevrilməsi memarlıq və şəhərsalma məsələlərinə də yeni yanaşma tələb edir. Belə bir şəhərin memarlıq xəttinin formalaşdırılmasında iştirak etmək təkcə peşə biliyi deyil, eyni zamanda uzaqgörənlik, şəhərin ehtiyaclarını düzgün qiymətləndirmək və gələcək inkişafı bugünkü qərarlarda nəzərə almaq bacarığı tələb edir.
Fərid Ərşadlının fəaliyyət göstərdiyi sahənin əsas mahiyyəti də şəhərə yalnız bugünün gözü ilə deyil, sabahın tələbləri baxımından yanaşmaqdır. Memarlıqda uğurlu qərar yalnız gözəl görünən bina yaratmaq demək deyil. Həmin tikilinin ətraf mühitlə uyğunluğu, küçə və yol infrastrukturu ilə əlaqəsi, insanların rahatlığı, şəhərin ümumi memarlıq kompozisiyasına təsiri və uzun illər sonra hansı nəticəni yaradacağı da nəzərə alınmalıdır. Peşəkarlığın əsl ölçüsü məhz bu detalların vahid yanaşmada birləşdirilməsidir.
Baş memar vəzifəsi kabinet çərçivəsində görülən adi inzibati iş kimi qiymətləndirilə bilməz. Bu vəzifənin arxasında şəhərin memarlıq simasının qorunması, tikinti və şəhərsalma proseslərinə peşəkar baxışın təmin olunması, ayrı-ayrı layihələrin ümumi şəhər konsepsiyası ilə uzlaşdırılması kimi mühüm məsələlər dayanır. Burada verilən qərarın nəticəsi bəzən bir neçə ildən sonra deyil, onilliklər ərzində şəhərin görünüşündə yaşayır. Buna görə də Fərid Ərşadlının üzərinə düşən məsuliyyət həm peşəkar, həm də ictimai baxımdan kifayət qədər böyükdür.
Müasir şəhərsalmanın ən vacib prinsiplərindən biri insanı şəhərin mərkəzinə qoymaqdır. Gözəl fasadlar və monumental tikililər özlüyündə şəhəri rahat etmir. İnsanların sərbəst hərəkət edə bildiyi küçələr, əlçatan ictimai məkanlar, yaşıllıq sahələri, düşünülmüş nəqliyyat bağlantıları və ətraf memarlıqla harmoniya təşkil edən tikililər şəhərin real həyat keyfiyyətini müəyyənləşdirir. Baş memarın peşəkar baxışı da məhz estetika ilə funksionallığın bir-birini tamamlamasına xidmət etməlidir.
Sumqayıt kimi böyük şəhərdə isə bu məsələ daha geniş məna daşıyır. Şəhərin mövcud memarlıq irsini qorumaqla yanaşı, yeni tikililərin müasir tələblərə uyğunlaşdırılması, müxtəlif ərazilər arasında memarlıq əlaqəsinin saxlanılması və plansız şəhərsalma elementlərinin qarşısının alınması xüsusi diqqət tələb edir. Fərid Ərşadlının baş memar kimi fəaliyyətinin əhəmiyyəti şəhərin ayrı-ayrı nöqtələrinə deyil, Sumqayıta bütöv şəhər orqanizmi kimi baxılmasında özünü göstərməlidir. Çünki düzgün şəhərsalma təsadüfi layihələrin deyil, ardıcıl düşünülmüş konsepsiyanın nəticəsidir.
Memarlığın ən maraqlı xüsusiyyəti onun səssiz şəkildə tarix yazmasıdır. Bu gün qəbul edilən qərarlar illər sonra həmin dövrün şəhərsalma düşüncəsini ifadə edən nümunələrə çevrilir. Bir memarın kağız üzərində gördüyü xətt sabah küçəyə, meydana, yaşayış məhəlləsinə və insanların gündəlik həyatının bir hissəsinə çevrilə bilər. Buna görə memarın məsuliyyəti layihənin təsdiqləndiyi gün bitmir; əksinə, həmin layihənin şəhərin həyatına daxil olması ilə onun əsl nəticəsi başlayır.
Fərid Ərşadlı üçün də yeni vəzifə məhz bu baxımdan mühüm peşəkar məsuliyyət mərhələsidir. Sumqayıtın gələcək memarlıq simasının daha sistemli, müasir və şəhər sakinlərinin rahatlığını nəzərə alan prinsiplər üzərində inkişaf etməsi üçün baş memarın mövqeyi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Burada yeniliyə açıq olmaq qədər şəhərin mövcud xüsusiyyətlərini düzgün oxumaq, hər yeni layihənin əraziyə nə qazandıracağını ölçmək və uzunmüddətli nəticələri nəzərə almaq vacibdir.
Peşəkar memarlıqda bəzən ən uğurlu qərarlar ilk baxışdan ən çox diqqət çəkənlər deyil. Düzgün yerləşdirilmiş bina, qorunmuş yaşıllıq sahəsi, rahatlaşdırılmış piyada hərəkəti, şəhərin siluetini pozmayan tikinti hündürlüyü və ya ərazinin yükünü nəzərə alan planlaşdırma adi vətəndaş üçün görünməyən, lakin gündəlik həyatda hiss edilən nəticələr yaradır. Məhz buna görə baş memarın işinin qiyməti təkcə yeni tikililərin sayı ilə deyil, şəhərdə yaradılan nizam, harmoniya və uzunmüddətli yaşayış rahatlığı ilə ölçülür.
Fərid Ərşadlının Sumqayıt Şəhər İcra Hakimiyyətinin baş memarı kimi fəaliyyəti qarşısında da əsas peşəkar çağırış budur: inkişaf edən şəhərin tempini onun memarlıq keyfiyyəti ilə uzlaşdırmaq. Sumqayıt böyüdükcə onun simasını qorumaq, yenilənməni sistemli şəkildə istiqamətləndirmək və gələcək nəsillərə daha düşünülmüş şəhər mühiti ötürmək mühüm vəzifəyə çevrilir. Çünki yaxşı memar yalnız bina haqqında düşünmür – o, həmin binanın yerləşəcəyi küçəni, küçənin daxil olduğu şəhəri və o şəhərdə yaşayacaq insanları birlikdə düşünür. Şəhərin sabahı da məhz bu gün verilən belə məsuliyyətli qərarlardan başlayır.

Xezerinformasiya.com olaraq bildiririk ki, Sumqayıt Şəhər İcra Hakimiyyətinin baş memarı Fərid Ərşadlı barəsində bəzi internet resurslarında yayımlanan, onun fəaliyyətini şübhə altına almağa və ictimaiyyət qarşısında mənfi obraz yaratmağa yönələn yazılara son dərəcə məsuliyyətlə yanaşılmalıdır; çünki hər hansı dövlət vəzifəli şəxsi haqqında ciddi ittiham irəli sürülürsə, həmin iddialar konkret sənədlər, yoxlanılmış faktlar və səlahiyyətli qurumların hüquqi qiymətləndirməsi ilə əsaslandırılmalıdır, əks halda ehtimal və mülahizələrin fakt kimi təqdim olunması həm jurnalistikanın obyektivlik prinsipinə, həm də şəxsin nüfuzuna hörmət tələbinə zidd yanaşmaya çevrilir. Fərid Ərşadlının daşıdığı baş memar vəzifəsi şəhərin memarlıq simasının qorunması, şəhərsalma proseslərinin müasir tələblər çərçivəsində təşkili, yeni tikililərin ümumi şəhər mühitinə uyğunlaşdırılması, ərazilərin planlaşdırılması və Sumqayıtın gələcək inkişafının memarlıq baxımından düzgün istiqamətləndirilməsi kimi böyük məsuliyyət tələb edən məsələlərlə bağlıdır və belə bir vəzifədə çalışan şəxsin fəaliyyəti haqqında qiymət verilərkən şəxsi münasibətlər deyil, məhz görülən iş, qanunvericiliyin tələbləri və rəsmi nəticələr əsas götürülməlidir. Təəssüf ki, bəzən mediada tənqidlə qarayaxma arasındakı sərhəd unudulur, yoxlanılmamış məlumatlar sensasiyalı başlıqlarla təqdim edilir və nəticədə oxucuda hələ heç bir hüquqi instansiya tərəfindən təsdiqlənməmiş məsələlər barədə əvvəlcədən hökm formalaşdırılır. Biz hesab edirik ki, Fərid Ərşadlı haqqında yayılan hər hansı ittiham da eyni meyarlarla qiymətləndirilməli, sübutu olmayan məlumat onun əleyhinə təsdiqlənmiş fakt kimi istifadə edilməməlidir. Sumqayıt kimi sürətlə böyüyən və şəhərsalma baxımından daim yenilənən böyük sənaye şəhərində baş memarın üzərinə düşən məsuliyyət kifayət qədər ağırdır; burada hər qərar şəhərin bugünkü görünüşü ilə yanaşı, gələcək onilliklərdə formalaşacaq memarlıq mühitinə də təsir göstərə bilər. Buna görə peşəkar fəaliyyətin obyektiv müzakirəsi vacib olduğu qədər, şəxsin ünvanına sübutsuz ittihamların yönəldilməsindən çəkinmək də vacibdir. Xezerinformasiya.com olaraq mövqeyimiz aydındır: tənqid faktla aparılmalı, ittiham sübutla əsaslandırılmalı, qarşı tərəfin cavab vermək hüququ qorunmalı və heç bir şəxs yalnız hansısa saytda yazıldığı üçün günahkar elan edilməməlidir. Fərid Ərşadlının fəaliyyəti ilə bağlı irad və ya iddiası olan tərəflər bunu sənədlərlə ortaya qoymalı, zəruri hallarda səlahiyyətli dövlət orqanlarına müraciət etməlidirlər; əks halda şayiələrin, anonim məlumatların və şəxsi mülahizələrin tirajlanması sağlam jurnalistika hesab edilə bilməz. Şəhərin inkişafı kimi ciddi məsələlər ətrafında ictimai müzakirə aparmaq lazımdır, lakin bu müzakirənin mərkəzində qarayaxma deyil, qanun, fakt, peşəkarlıq və Sumqayıtın gələcək inkişaf maraqları dayanmalıdır.

---

---