İnsanlara Xidmət, Rayona Qayğı — Mahmud Süleymanovun İdarəçilik Fəaliyyəti

İsmayıllı Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının birinci müavini Mahmud Süleymanov üzərinə düşən vəzifələrə məsuliyyətlə yanaşan, rayon rəhbərliyinin müəyyən etdiyi tapşırıqların icrasında fəallığı ilə seçilən dövlət qulluqçularındandır. Onun fəaliyyətində başlıca xətt İsmayıllı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Nahid Bağırovun göstəriş və tapşırıqlarının vaxtında, məsuliyyətlə və layiqincə həyata keçirilməsinə xidmət etməkdir. Prezident İlham Əliyev Nahid Bağırovu İsmayıllı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edərkən vətəndaşlarla bir yerdə olmağı, insanların qayğıları ilə yaşamağı və rayonun sosial-iqtisadi inkişafına töhfə verməyi rəhbərliyin qarşısında əsas vəzifələr kimi müəyyənləşdirmişdi.
Mahmud Süleymanovun fəaliyyətinə verilən dəyər ilk növbədə insan amilinə münasibətdə özünü göstərir. Rayon idarəçiliyi yalnız inzibati qərarlardan ibarət deyil; sakinlərin sözünü eşitmək, onların gündəlik qayğılarını yerində öyrənmək və həlli mümkün məsələlərin aidiyyəti üzrə nəticələndirilməsinə çalışmaq bu işin ən mühüm tərəflərindəndir. Səyyar qəbulların keçirilməsi, yaşayış məntəqələrində vətəndaşlarla birbaşa ünsiyyətin qurulması dövlət idarəçiliyini insanlara yaxınlaşdıran mühüm vasitədir. Prezident İlham Əliyev də İsmayıllı rəhbərliyi qarşısında məhz xalq arasında olmaq və insanların problemlərinin həllinə diqqət göstərmək tələbini qoyub.
İsmayıllının kənd və qəsəbələrinin qayğılarının diqqətdə saxlanılması rayon idarəçiliyinin geniş məsuliyyət tələb edən istiqamətlərindəndir. Mahmud Süleymanov üçün kabinetdən idarəçiliklə kifayətlənməmək, insanlarla ünsiyyətə və yerlərdə mövcud məsələlərin öyrənilməsinə əhəmiyyət vermək dövlət qulluğunun mahiyyətinə uyğun yanaşmadır. Sakinlərin müraciətlərinin dinlənilməsi, kommunal və sosial məsələlərdən abadlıq və infrastruktur problemlərinədək müxtəlif mövzuların aidiyyəti qurumlarla əlaqələndirilməsi nəticəyönümlü yerli idarəçiliyin əsas şərtlərindəndir. Dövlət başçısının İsmayıllı rəhbərliyinə verdiyi tapşırıqlarda da vətəndaş məmnunluğu əsas meyarlardan biri kimi müəyyən edilib.
Bu fəaliyyətin mənəvi baxımdan ən həssas istiqamətlərindən biri şəhid ailələrinə ehtiram və qazilərimizə diqqətdir. Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi uğrunda canından keçmiş qəhrəmanlarımızın ailələrinin ziyarət edilməsi, onların qayğılarının dinlənilməsi, qazilərin müraciətlərinə həssas münasibət göstərilməsi dövlət-vətəndaş münasibətlərinin mənəvi tərəfini ifadə edir. İsmayıllıda şəhid ailələrinin sosial müdafiəsi istiqamətində dövlət siyasətinin konkret nümunələri də olub; Prezidentin rəsmi məlumatına əsasən, rayonda əlil və şəhid ailələri üçün ümumilikdə 88 mənzildən ibarət üç yaşayış binası inşa edilmişdi. Mahmud Süleymanov kimi yerli rəhbər şəxslərin üzərinə düşən mühüm mənəvi vəzifələrdən biri də bu dövlət qayğısının ruhunu gündəlik fəaliyyətdə qorumaq, şəhid ailələri və qazilərlə ünsiyyətdə diqqət və ehtiram nümayiş etdirməkdir.
İsmayıllının inkişafı yalnız şəhər mərkəzində aparılan abadlıqla ölçülmür. Rayonun yollarından sosial obyektlərinə, kənd təsərrüfatından turizm potensialına, yaşayış mühitindən insanların rifahına qədər geniş bir inkişaf xətti mövcuddur. Prezident İlham Əliyev İsmayıllının xüsusilə turizm və kənd təsərrüfatı sahələrində böyük potensiala malik olduğunu, dövlət tərəfindən infrastruktur layihələrinin davam etdiriləcəyini bildirib. Sonrakı dövrdə dövlət başçısına rayonda aparılan abadlıq-quruculuq və investisiya layihələri barədə də məlumat verilib. Bu ümumi inkişaf siyasətinin yerlərdə düzgün təşkili isə rayon rəhbərliyinin və onun komandasının üzərinə böyük məsuliyyət qoyur.
Mahmud Süleymanovun birinci müavin kimi fəaliyyətinin əhəmiyyəti də məhz bu böyük idarəçilik mexanizminin içərisində üzərinə düşən məsuliyyəti daşımasındadır. Rayon rəhbərliyinin tapşırıqlarının icrası, ayrı-ayrı sahələr üzrə işlərin əlaqələndirilməsi, vətəndaşların müraciətlərinə diqqət göstərilməsi və dövlət siyasətinin yerlərdə həyata keçirilməsinə xidmət birinci müavinin gündəlik fəaliyyətinin əsas mahiyyətini təşkil edir. Burada əsas məqsəd görülən hər bir işin sonda insanın həyatına müsbət təsir göstərməsi, yaşayış mühitinin yaxşılaşması və dövlət xidmətindən razılığın yüksəlməsidir. Prezident İlham Əliyevin də vurğuladığı kimi, dövlət idarəçiliyində siyasətin mərkəzində Azərbaycan vətəndaşı dayanmalıdır.
Bu baxımdan Mahmud Süleymanovun fəaliyyətinə yalnız tutduğu vəzifənin çərçivəsindən baxmaq düzgün olmazdı. Vəzifənin nüfuzunu müəyyən edən kreslo deyil, həmin kresloda insanlara necə xidmət edilməsidir. İsmayıllının daha abad, sosial baxımdan daha rahat, iqtisadi imkanları geniş və sakinlərinin rifahının yüksəldiyi bir rayon kimi inkişaf etməsi istiqamətində həyata keçirilən dövlət siyasətinə layiqincə xidmət etmək böyük məsuliyyətdir. Rayon rəhbərliyinin göstərişlərini vicdanla yerinə yetirmək, sakinlərin yanında olmaq, şəhid ailələrinin qapısını ehtiramla açmaq, qazinin qayğısına həssaslıqla yanaşmaq və hər bir görülən işdə dövlətə xidmət məsuliyyətini qorumaq Mahmud Süleymanovun daşıdığı vəzifənin ən böyük mənəvi dəyəridir.
İsmayıllı Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının birinci müavini Mahmud Süleymanov - 20 sentyabr tarixi Azərbaycanın dövlət suverenliyinin tam bərpasının, uzun illər davam edən işğal və separatizm səhifəsinin bağlanmasının və Qarabağda yeni həyat mərhələsinin başlanmasının rəmzlərindən biridir. Bu baxımdan 20 sentyabrın Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərləri günü kimi qeyd olunması tarixi hadisələrin yaddaşda yaşadılması ilə yanaşı, həmin ərazilərdə görülən böyük bərpa və quruculuq işlərinin nəticələrinə nəzər salmaq üçün də mühüm fürsətdir.
Prezident İlham Əliyevin 18 sentyabr 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə hər il sentyabrın 20-nin Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə şəhərləri günü kimi qeyd edilməsi 2023-cü ilin sentyabrında Azərbaycanın dövlət suverenliyinin bütün ərazidə tam bərpa olunması ilə bağlıdır. Sərəncamla 20 sentyabrın ayrıca şəhər günü kimi müəyyənləşdirilməsi həmin tarixi hadisənin dövlət səviyyəsində əbədiləşdirilməsinin ifadəsidir. Bu günün arxasında 30 ildən artıq davam edən mürəkkəb və ağır bir tarix dayanır. Azərbaycan xalqı uzun illər ərzində işğal altındakı torpaqlarının azad olunacağına inanıb, dövlət isə bu məqsədə çatmaq üçün siyasi, diplomatik, iqtisadi və hərbi imkanlarını ardıcıl şəkildə səfərbər edib.
2020-ci ildə əldə edilmiş Zəfər bu prosesin həlledici mərhələsi oldu. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilmiş lokal xarakterli antiterror tədbirlərindən sonra isə Azərbaycanın dövlət suverenliyi bütün ərazisində bərpa edildi. Ardınca Prezident İlham Əliyevin 15 oktyabr 2023-cü ildə Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərədə Azərbaycan Dövlət Bayrağını ucaltması yeni tarixi mərhələnin simvoluna çevrildi. Prezidentin həmin gün Xankəndidə etdiyi çıxışda da əsas diqqət Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyinin bərpasına yönəlmişdi. Əslində, 20 sentyabrı yalnız hərbi-siyasi nəticə kimi qiymətləndirmək doğru olmaz. Çünki ərazi üzərində dövlət suverenliyinin bərpası böyük bir prosesin başlanğıcı idi. 
Qarşıda daha mürəkkəb və uzunmüddətli vəzifə dayanırdı: dağıdılmış şəhər və kəndləri yenidən qurmaq, insanları doğma yurdlarına qaytarmaq, müasir infrastruktur yaratmaq, iqtisadi fəallığı təmin etmək, təhsil və səhiyyə imkanlarını formalaşdırmaq və ən əsası, bu əraziləri yenidən canlı həyatın ayrılmaz hissəsinə çevirmək. Bu baxımdan Xankəndinin timsalında son illərdə baş verən dəyişikliklər xüsusi diqqət çəkir. Vaxtilə uzun illər ərzində Azərbaycan ictimaiyyətinə bağlı olan bu şəhərdə indi dövlət idarəçiliyi, təhsil, biznes, mədəniyyət, idman və sosial həyatın müxtəlif istiqamətləri üzrə yeni mərhələ formalaşır. Xankəndidə keçirilən hərbi parad, futbol oyunu, seçki prosesi, beynəlxalq tədbirlər, İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə görüşü, müxtəlif dövlət və hökumət nümayəndələri ilə görüşlər şəhərin yenidən Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatına inteqrasiyasının konkret nümunələridir.
Xankəndinin inkişafında Qarabağ Universitetinin xüsusi əhəmiyyəti var. Universitetin yaradılması sadəcə yeni ali təhsil müəssisəsinin fəaliyyətə başlaması kimi qiymətləndirilməməlidir. Bu, regionun gələcəyinə hesablanmış strateji addımdır. Qarabağda bərpa və yenidənqurma prosesinin davamlı olması üçün burada yaşayan, işləyən və regionun ehtiyaclarını bilən yüksəkixtisaslı kadrlara ehtiyac var. Qarabağ Universitetinin inkişafı məhz bu ehtiyacın qarşılanmasına xidmət edir. Təhsil müəssisəsinin tibb, mühəndislik, biznes və iqtisadiyyat kimi istiqamətlər üzrə genişləndirilməsi Xankəndinin tədricən yalnız inzibati deyil, həm də elmi, təhsil və insan kapitalı mərkəzinə çevrilməsinə zəmin yaradır.
Xankəndidə yeni yaşayış və ictimai məkanların, otellərin, biznes mərkəzlərinin, konqres mərkəzinin, mədəniyyət obyektlərinin və nəqliyyat infrastrukturunun yaradılması da şəhərin gələcək iqtisadi profilini göstərir. Burada əsas məsələ ayrı-ayrı obyektlərin tikilməsi deyil. Əsas məsələ bu obyektlərin vahid şəhər iqtisadiyyatı daxilində bir-birini tamamlamasıdır. Təhsil, turizm, xidmət, biznes, mədəniyyət və nəqliyyat imkanları paralel inkişaf etdikcə Xankəndinin regionun iqtisadi həyatında çəkisinin artması üçün daha geniş imkan yaranır.
Xocalının isə Azərbaycan cəmiyyətinin yaddaşında xüsusi yeri var. Xocalı adı Azərbaycanın tarixində faciə, itki və ədalət anlayışları ilə yanaşı çəkilib. Bu gün həmin şəhərdə Dövlət Bayrağının dalğalanması və insanların öz doğma yurdlarına qayıtması Xocalının tarixində yeni səhifə açır. Xocalı Soyqırımı Memorialının yaradılması da bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Tarixi yaddaşın qorunması ilə şəhərin bərpası bir-birini tamamlamalıdır. Çünki gələcək nəsillər Xocalının həm yaşadığı faciəni, həm də yenidən dirçəlməsinin tarixini bilməlidirlər. Prezident İlham Əliyevin 26 fevral 2026-cı ildə Xocalı Soyqırımı Memorialının açılışında iştirakı bu yaddaş siyasətinin mühüm elementlərindən biridir.
Xocalıda qayıdış prosesinin başlanması isə artıq tarixi hadisənin gündəlik həyata çevrildiyini göstərir. 2024-cü il mayın 28-dən keçmiş məcburi köçkünlərin Xocalıya qayıdışı başlayıb və proses davam edir. Xocalı şəhəri ilə yanaşı Ballıca, Xanyurdu, Təzəbinə, Şuşakənd, Badara, Seyidbəyli, Daşbulaq və Xanabad kimi yaşayış məntəqələrində insanların məskunlaşması artıq Böyük Qayıdışın yalnız bir şəhərlə məhdudlaşmadığını göstərir.
Xocavənddə də oxşar proses müşahidə olunur. Hadrut, Tuğ, Qırmızı Bazar, Sos, Xocavənd şəhəri və digər yaşayış məntəqələrində aparılan işlər bu ərazinin gələcək inkişaf modelinin çoxşaxəli olacağını göstərir. Xocavəndin əsas üstünlüklərindən biri onun zəngin tarixi-mədəni irsi və təbii potensialıdır. Azıx və Tağlar mağaraları kimi dünya əhəmiyyətli arxeoloji abidələrin yerləşdiyi bu ərazi gələcəkdə turizm, tarix və mədəniyyət marşrutlarının mühüm istiqamətlərindən birinə çevrilə bilər.
Xocavənddə aparılan bərpa işləri yalnız yaşayış fondunun yenilənməsi ilə yekunlaşmamalıdır. Burada turizmin, kənd təsərrüfatının, emal sənayesinin və kiçik sahibkarlığın inkişafı üçün imkanlar genişləndirilməlidir. Xüsusilə kəndlərə qayıdan əhalinin öz doğma yurdunda gəlir əldə etməsi Böyük Qayıdışın dayanıqlılığı baxımından əsas məsələlərdən biridir. İnsanları evə qaytarmaq vacibdir, lakin onların həmin ərazidə işləməsi, biznes qurması, övladlarını məktəbə göndərməsi və sosial xidmətlərdən rahat istifadə etməsi qayıdışın tam nəticəsini müəyyənləşdirəcək.
Ağdərənin timsalında isə inzibati və iqtisadi potensialın yenidən formalaşdırılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ağdərə rayonunun yenidən yaradılması ilə tarixi inzibati bölgünün bərpası istiqamətində mühüm addım atılıb. Rayonun mərkəzinin Ağdərə şəhəri müəyyənləşdirilib, Suqovuşanın rayonun tərkibinə qaytarılması ilə ərazinin inzibati bütövlüyü yenidən formalaşdırılıb.
Ağdərənin iqtisadi gələcəyində su, enerji, kənd təsərrüfatı və mədən sənayesi kimi istiqamətlər xüsusi rol oynaya bilər. Suqovuşan, Sərsəng su anbarı, hidroenerji imkanları və filiz emalı sahəsində həyata keçirilən layihələr rayonun yalnız yaşayış məkanı deyil, həm də iqtisadi fəaliyyət zonası kimi inkişafına şərait yaradır. Burada əsas məqsəd təbii resursların sadəcə istifadəsi deyil, onların emal və əlavə dəyər yaradan istehsal zəncirinə daxil edilməsidir.
Bu gün artıq rəqəmlər də Böyük Qayıdışın miqyasını göstərir. 2026-cı il avqustun 17-dək təqdim edilən göstəricilərə əsasən, Xankəndi və Kərkicahanda ümumilikdə 119 ailə, 506 nəfər; Xocalı rayonunun şəhər və kəndlərində 1 167 ailə, 4 841 nəfər; Xocavənddə 988 ailə, 4 070 nəfər; Ağdərə rayonunun yaşayış məntəqələrində isə 917 ailə, 3 587 nəfər məskunlaşıb. Bu rəqəmlər dörd inzibati ərazi üzrə ümumilikdə 3 191 ailənin, 13 mindən çox insanın artıq doğma yurdlara qayıtdığını göstərir. Bu prosesin ən mühüm xüsusiyyəti ondadır ki, Böyük Qayıdış mərhələli və planlı şəkildə həyata keçirilir. Əvvəlcə yollar, elektrik, su, qaz, rabitə və digər infrastruktur yaradılır, daha sonra yaşayış binaları, məktəblər, tibb müəssisələri, sosial obyektlər və iş yerləri formalaşdırılır. Bu yanaşma təsadüfi deyil. Çünki dayanıqlı qayıdış yalnız mənzilin təqdim edilməsi ilə ölçülə bilməz. Qayıdan ailənin həmin ərazidə normal həyat qurması üçün bütün sosial-iqtisadi ekosistem mövcud olmalıdır. Bu baxımdan qarşıdakı mərhələnin əsas sualı artıq “nə qədər tikinti aparılır?” sualından “qurulan şəhər və kəndlər necə dayanıqlı iqtisadi həyat qazanacaq?” sualına keçməlidir. Dövlətin həyata keçirdiyi genişmiqyaslı investisiyalar bundan sonra özəl sektorun daha fəal iştirakı ilə tamamlanmalıdır. Yeni müəssisələrin açılması, yerli sahibkarlığın stimullaşdırılması, aqrar kooperasiyaların yaradılması, turizm imkanlarının kommersiyalaşdırılması və gənclər üçün yeni iş yerlərinin formalaşdırılması Böyük Qayıdışın növbəti mərhələsinin əsas istiqamətlərindən biri ola bilər. Eyni zamanda, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yaradılan infrastruktur Azərbaycanın ümumi iqtisadi inkişaf strategiyası ilə əlaqələndirilməlidir. Yeni yollar, hava limanları, dəmir yolu xətləri, enerji layihələri və rəqəmsal infrastruktur regionu ölkənin digər iqtisadi mərkəzləri ilə daha sıx bağlayır. Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərə də bu böyük iqtisadi və logistika sisteminin tərkib hissəsinə çevrilməlidir. Xüsusilə insan kapitalına diqqətin artırılması vacibdir. Böyük Qayıdışın uzunmüddətli uğuru yalnız infrastrukturun deyil, insanların həmin ərazilərdə qalıcı yaşamaq istəyinin təmin edilməsindən asılıdır. Bunun üçün məktəb və universitetlər, səhiyyə xidmətləri, mədəniyyət və idman obyektləri, sosial xidmətlər, uşaq bağçaları və müasir iş yerləri paralel inkişaf etməlidir. Qarabağ Universitetinin Xankəndidə fəaliyyət göstərməsi bu baxımdan strateji əhəmiyyət daşıyır. Universitet yalnız tələbə yetişdirməməli, eyni zamanda regionun elmi və innovasiya mərkəzlərindən birinə çevrilməlidir.
Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərənin gələcəyi həm də onların tarixi kimliyinin qorunması ilə bağlıdır. Bərpa prosesi yalnız yeni binaların tikintisi demək deyil. Tarixi abidələrin, qədim yaşayış məkanlarının, mədəni irsin və yerli yaddaşın qorunması şəhərsalma siyasətinin ayrılmaz hissəsi olmalıdır. Qarabağ yalnız müasir infrastrukturu ilə deyil, minilliklərə gedib çıxan tarixi və mədəni irsi ilə də Azərbaycan üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan 20 sentyabrın mahiyyəti də zaman keçdikcə daha geniş məna qazanır. İlk mərhələdə bu tarix suverenliyin bərpasının rəmzi idisə, indi onun məzmununa qayıdış, quruculuq, inkişaf və gələcəyə baxış anlayışları da əlavə olunur. Dövlət Bayrağının ucaldılması ilə başlayan mərhələ bu gün məktəblərin, xəstəxanaların, universitetlərin, yolların, müəssisələrin və yaşayış məhəllələrinin yaradılması ilə davam edir.
Prezident İlham Əliyevin 15 oktyabr 2023-cü ildə Xankəndidə söylədiyi fikirlərdə də bu prosesin məntiqi mahiyyəti ifadə olunmuşdu: məqsəd Azərbaycan Bayrağının işğal altında olmuş bütün ərazilərdə dalğalanmasını təmin etmək idi. Həmin gün Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərədə Dövlət Bayrağının ucaldılması bu məqsədin reallaşmasının mühüm simvoluna çevrildi.
Bu gün isə qarşıda daha böyük vəzifə dayanır: həmin bayrağın altında yaşayan insanların rifahını təmin edən müasir, təhlükəsiz, dayanıqlı və iqtisadi cəhətdən fəal şəhər və kəndlər qurmaq. Zəfərin əbədiləşdirilməsinin ən mühüm yollarından biri də budur. Çünki tarixi qələbə yalnız keçmişin xatirəsi kimi deyil, gələcəyin inkişaf modeli kimi də yaşamalıdır. 20 sentyabr bu mənada həm keçmişə ehtiram, həm bu günə qiymət, həm də gələcəyə məsuliyyət tarixidir. Xankəndi, Xocalı, Xocavənd və Ağdərənin yenidən qurulması Azərbaycanın dövlətçilik tarixinin ən böyük layihələrindən biridir. Bu layihənin uğuru yalnız tikilən binaların sayı ilə deyil, həmin şəhərlərin nə qədər canlı, iqtisadi cəhətdən fəal, sosial baxımdan rahat və gələcək nəsillər üçün cəlbedici yaşayış məkanlarına çevrilməsi ilə ölçüləcək.
Artıq Qarabağda həyat yenidən qayıdır, insanlar doğma evlərinə dönür, uşaqlar məktəbə gedir, tələbələr universitetdə təhsil alır, müəssisələr fəaliyyət göstərir, yollar və kommunikasiyalar qurulur, şəhərlər yenidən formalaşır. Deməli, 20 sentyabrın əsas mesajı yalnız “geri qayıtdıq” deyil. Əsas mesaj bundan ibarətdir: biz qayıtdıq və burada gələcəyimizi qururuq. Bu gələcəyin təməlində isə dövlət suverenliyi, milli iradə, tarixi yaddaş, insan amili və davamlı inkişaf dayanır.
Mətndə səhv var? Onu siçanla seçin və Ctrl+Enter düyməsini basın.
Teqlər:
| « Ekim 2026 » | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Pt | Sa | Çr | Pr | Cu | Ct | Pz |
| 1 | 2 | 3 | 4 | |||
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 | |